Οστεοαρθρίτιδα: Πόσο αποτελεσματική είναι τελικά η άσκηση για τον πόνο στις αρθρώσεις; Ανατρεπτική μελέτη

Μεγάλη διεθνής ανασκόπηση δείχνει ότι τα οφέλη της άσκησης στην οστεοαρθρίτιδα μπορεί να είναι μικρά και βραχύβια. Τι ισχύει για γόνατο, ισχίο και χέρι.

Είναι αποτελεσματική η άσκηση για τον πόνο στις αρθρώσεις;

Η άσκηση εδώ και χρόνια προβάλλεται ως η βασική, μη φαρμακευτική λύση για την αντιμετώπιση της οστεοαρθρίτιδας, μιας εκφυλιστικής πάθησης που επηρεάζει εκατομμύρια ανθρώπους παγκοσμίως.

Ωστόσο, μια νέα εκτενής ανάλυση δεδομένων έρχεται να αμφισβητήσει αυτή τη σταθερή ιατρική πρακτική, υποστηρίζοντας ότι τα οφέλη της άσκησης στον πόνο και στη λειτουργικότητα των αρθρώσεων είναι τελικά μικρά και συχνά βραχύβια.

Πάντως, η επιστημονική κοινότητα μέχρι τώρα δεν απέρριπτε συνολικά τον ρόλο της άσκησης. Κάθε άλλο, μεγάλη μετα-ανάλυση που δημοσιεύθηκε στο έγκριτο Sports Medicine το 2018 κατέληξε ότι η άσκηση προσφέρει στατιστικά σημαντική αλλά μέτρια μείωση του πόνου και βελτίωση της λειτουργικότητας σε ασθενείς με οστεοαρθρίτιδα γόνατος και ισχίου, ιδίως βραχυπρόθεσμα.

Το ερώτημα, επομένως, ίσως να μην είναι αν η άσκηση έχει αξία, αλλά σε ποιους ασθενείς, σε ποιο στάδιο της νόσου και σε συνδυασμό με ποιες άλλες παρεμβάσεις μπορεί να αποδώσει ουσιαστικό κλινικό όφελος.

Τι δείχνει η μεγάλη ανασκόπηση για την άσκηση

Μια εκτενής συστηματική ανασκόπηση τύπου umbrella, που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό ανοιχτής πρόσβασης RMD Open, εξέτασε συνολικά τα διαθέσιμα επιστημονικά δεδομένα για τη θεραπεία μέσω άσκησης στην οστεοαρθρίτιδα.

Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι η άσκηση ενδέχεται να προσφέρει μόνο μικρή και βραχυπρόθεσμη βελτίωση των συμπτωμάτων. Σε κάποιες περιπτώσεις, το όφελος ήταν οριακά καλύτερο από το να μην εφαρμοστεί καμία θεραπεία.

Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι τα ευρήματα αυτά θέτουν ερωτήματα για τη σύσταση της άσκησης ως θεραπείας πρώτης γραμμής για όλους τους ασθενείς με εκφυλιστική νόσο των αρθρώσεων.

Ανάλυση σε χιλιάδες ασθενείς με οστεοαρθρίτιδα

Η ερευνητική ομάδα ανέτρεξε σε βάσεις δεδομένων και συγκέντρωσε μελέτες που είχαν δημοσιευθεί έως τον Νοέμβριο του 2025.

Συνολικά συμπεριλήφθηκαν:

• 5 συστηματικές ανασκοπήσεις με 8.631 συμμετέχοντες
• 28 τυχαιοποιημένες κλινικές δοκιμές με 4.360 ασθενείς
• Άτομα με οστεοαρθρίτιδα γόνατος ή ισχίου (23 μελέτες)
• Ασθενείς με οστεοαρθρίτιδα χεριού (3 μελέτες)
• Περιπτώσεις οστεοαρθρίτιδας ποδοκνημικής (2 μελέτες)

Όταν τα δεδομένα συνδυάστηκαν, η άσκηση συνδέθηκε με μικρή και σύντομη μείωση του πόνου στο γόνατο σε σύγκριση με placebo ή μη θεραπεία. Η συνολική βεβαιότητα των στοιχείων χαρακτηρίστηκε πολύ χαμηλή.

Μάλιστα, σε μεγαλύτερες και μακροχρόνιες μελέτες, τα οφέλη ήταν ακόμη πιο περιορισμένα.

Για την οστεοαρθρίτιδα ισχίου, τα στοιχεία μέτριας βεβαιότητας έδειξαν αμελητέα βελτίωση, ενώ για το χέρι τα αποτελέσματα ήταν μικρά.

Σύγκριση άσκησης με άλλες θεραπείες

Η ανάλυση έδειξε ότι η άσκηση είχε γενικά παρόμοια αποτελεσματικότητα με:

• την εκπαίδευση ασθενών
• τη χειροθεραπεία
• τα παυσίπονα
• τις ενέσεις στεροειδών
• τις ενέσεις υαλουρονικού οξέος
• την αρθροσκόπηση γόνατος

Ωστόσο, η ισχύς των αποδείξεων διέφερε ανάλογα με τη θεραπεία.

Σε ορισμένες επιμέρους μελέτες, η άσκηση φάνηκε λιγότερο αποτελεσματική μακροπρόθεσμα σε σύγκριση με χειρουργικές παρεμβάσεις, όπως η οστεοτομία ή η αρθροπλαστική.

Περιορισμοί και επιφυλάξεις

Οι συγγραφείς αναγνωρίζουν ότι έδωσαν προτεραιότητα σε συγκεκριμένες ανασκοπήσεις, κάτι που σημαίνει ότι ορισμένες μελέτες ενδέχεται να μην συμπεριλήφθηκαν στην κύρια ανάλυση.

Επιπλέον, δεν υπήρχαν πάντα άμεσες συγκρίσεις μεταξύ θεραπειών, ενώ οι συμμετέχοντες παρουσίαζαν διαφορές στη σοβαρότητα των συμπτωμάτων. Σε κάποιες δοκιμές επιτρεπόταν και η ταυτόχρονη χρήση άλλων θεραπειών μαζί με την άσκηση.

Παρά τους περιορισμούς, οι ερευνητές καταλήγουν:

«Βρήκαμε σε μεγάλο βαθμό ασαφή στοιχεία σχετικά με την άσκηση για την οστεοαρθρίτιδα, τα οποία υποδηλώνουν αμελητέα ή, στην καλύτερη περίπτωση, βραχύβια μικρά αποτελέσματα στον πόνο και στη λειτουργικότητα σε διαφορετικούς τύπους οστεοαρθρίτιδας σε σύγκριση με placebo ή μη θεραπεία. Αυτά τα αποτελέσματα φαίνεται να είναι λιγότερο έντονα σε μεγαλύτερες και μακροχρόνιες δοκιμές».

«Τα ευρήματά μας θέτουν υπό αμφισβήτηση την καθολική προώθηση της θεραπείας μέσω άσκησης ως αποκλειστικού επίκεντρου στη θεραπεία πρώτης γραμμής για τη βελτίωση του πόνου και της σωματικής λειτουργίας σε όλους τους ασθενείς με οστεοαρθρίτιδα».

Την ίδια στιγμή, υπογραμμίζουν ότι η άσκηση έχει ευρύτερα οφέλη για τη συνολική υγεία και ότι αρκετοί ασθενείς ενδέχεται να την προτιμούν.

«Οι κλινικοί ιατροί και οι ασθενείς θα πρέπει να προχωρούν σε κοινή λήψη αποφάσεων, σταθμίζοντας την αξία των επιδράσεων της άσκησης στον πόνο και στη λειτουργικότητα παράλληλα με τα δευτερογενή οφέλη για την υγεία, την ασφάλεια, το χαμηλό κόστος, το στάδιο φροντίδας και τις εναλλακτικές θεραπευτικές επιλογές», συμβουλεύουν.

Πηγή: oloygeia.gr