Ποια εξέταση αίματος μπορεί να προβλέψει τον κίνδυνο για καρδιαγγειακή νόσο – Kαλύτερος δείκτης και από τη χοληστερίνη

Τα καρδιαγγειακά νοσήματα αξιολογούνται εδώ και δεκαετίες κυρίως με βάση τα επίπεδα χοληστερίνης. Ωστόσο, η επιστήμη πλέον δείχνει έναν πιο ισχυρό προειδοποιητικό δείκτη για πιθανό μελλοντικό έμφραγμα και εγκεφαλικού. Ποια είναι η εξέταση αίματος που μπορεί να προβλέψει με μεγαλύτερη αξιοπιστία τον κίνδυνο;

Το τεστ αίματος που μπορεί να προβλέψει με μεγαλύτερη ακρίβεια τον κίνδυνο για καρδιαγγειακή νόσο

Η καρδιοπάθεια παραμένει η κύρια αιτία θανάτου σε πολλές χώρες. Από τη δεκαετία του 1950, οι γιατροί βασίζονταν κυρίως στα επίπεδα χοληστερίνης – όπως μετρώνται με τις συνήθεις εξετάσεις αίματος – για να εκτιμήσουν τον κίνδυνο ενός ατόμου. Ωστόσο, ισχυρά επιστημονικά δεδομένα των τελευταίων δύο δεκαετιών δείχνουν ότι η C-reactive protein (CRP), ένας δείκτης χαμηλού βαθμού φλεγμονής, προβλέπει τον κίνδυνο καρδιοπάθειας με μεγαλύτερη ακρίβεια από ό,τι μόνο η χοληστερίνη. Αντανακλώντας αυτή τη μετατόπιση, τον Σεπτέμβριο του 2025 το American College of Cardiology συνέστησε καθολικό έλεγχο CRP για όλους τους ασθενείς, παράλληλα με τον τυπικό έλεγχο χοληστερίνης.

Η CRP παράγεται από το ήπαρ όταν το σώμα αντιμετωπίζει λοιμώξεις, βλάβες ιστών, χρόνιες φλεγμονώδεις καταστάσεις όπως τα αυτοάνοσα νοσήματα ή μεταβολικά προβλήματα όπως η παχυσαρκία και ο διαβήτης. Με απλά λόγια, δείχνει πόσο ενεργό είναι το ανοσοποιητικό σύστημα. Χαμηλά επίπεδα CRP (κάτω από 1 mg/dL) δείχνουν ελάχιστη φλεγμονή και χαμηλότερο καρδιαγγειακό κίνδυνο, ενώ επίπεδα πάνω από 3 mg/dL είναι ένδειξη αυξημένης φλεγμονής και αυξημένου κινδύνου.

Έρευνες δείχνουν ότι η CRP προβλέπει εμφράγματα και εγκεφαλικά καλύτερα από την LDL χοληστερόλη («κακή») χοληστερίνη και ακόμη και από τη λιποπρωτεΐνη (α). Μία μελέτη διαπίστωσε ότι αποτελεί εξίσου ισχυρό προγνωστικό δείκτη με την αρτηριακή πίεση.

Αυτό έχει σημασία επειδή η φλεγμονή καθοδηγεί κάθε στάδιο της καρδιοπάθειας. Όταν τα αιμοφόρα αγγεία υφίστανται βλάβη – από υψηλό σάκχαρο αίματος, κάπνισμα ή άλλους στρεσογόνους παράγοντες – τα ανοσοκύτταρα μετακινούνται στο σημείο, απορροφούν σωματίδια χοληστερίνης και συμβάλλουν στον σχηματισμό λιπώδους πλάκας στα τοιχώματα των αρτηριών. Με την πάροδο του χρόνου, η φλεγμονή μπορεί να προκαλέσει ρήξη αυτών των πλακών, ενεργοποιώντας θρόμβους αίματος που οδηγούν σε έμφραγμα ή εγκεφαλικό. Με άλλα λόγια, η χοληστερίνη είναι μόνο ένα μέρος της εικόνας – το ανοσοποιητικό σύστημα και η φλεγμονή παίζουν κεντρικό ρόλο στην καρδιοπάθεια.

Δείχνει η CRP ότι υπάρχει καρδιακή πάθηση;

Η C-reactive protein (CRP), και ειδικά η high-sensitivity CRP (hsCRP), δεν διαγιγνώσκει από μόνη της μία καρδιοπάθεια. Ωστόσο, έρευνες δείχνουν ότι μπορεί να σχετίζεται με υψηλότερο κίνδυνο για μελλοντικά καρδιακά προβλήματα, επειδή αντικατοπτρίζει τη φλεγμονή στο σώμα. Η φλεγμονή παίζει βασικό ρόλο στην ανάπτυξη και εξέλιξη των καρδιαγγειακών παθήσεων.

Σύμφωνα με μελέτη του 2025 με τίτλο “High-sensitive CRP is a reliable biomarker for predicting events in a cardiovascular population”, υψηλότερα επίπεδα hsCRP συνδέθηκαν με αυξημένο κίνδυνο επανεμφάνισης καρδιαγγειακών συμβάντων σε άτομα με ήδη υπάρχουσα καρδιοπάθεια. Τα ευρήματα δείχνουν ότι η φλεγμονή, όπως αποτυπώνεται από την hsCRP, σχετίζεται στενά με χειρότερες καρδιαγγειακές εκβάσεις, ακόμη και όταν λαμβάνονται υπόψη άλλοι παράγοντες κινδύνου.

•  Υψηλότερα επίπεδα hsCRP συνδέονται με αυξημένο κίνδυνο εμφράγματος, εγκεφαλικού και καρδιακής ανεπάρκειας, ακόμη και σε άτομα χωρίς εμφανή συμπτώματα
•  Η CRP αντανακλά τη συνεχιζόμενη φλεγμονή που εμπλέκεται στην αθηροσκλήρωση, τη διαδικασία που βλάπτει τα αγγεία και οδηγεί σε καρδιοπάθεια
•  Η CRP βελτιώνει την πρόβλεψη καρδιαγγειακού κινδύνου όταν συνδυάζεται με παραδοσιακούς παράγοντες, όπως η αρτηριακή πίεση και η χοληστερίνη, αλλά δεν αποτελεί αυτόνομη διαγνωστική εξέταση
•  Μελέτες δείχνουν ότι η CRP είναι κυρίως δείκτης και όχι άμεση αιτία, δηλαδή σηματοδοτεί τον κίνδυνο χωρίς να προκαλεί η ίδια καρδιοπάθεια

Μπορεί η διατροφή να επηρεάσει τα επίπεδα C-reactive protein (CRP)

Ναι, ο τρόπος ζωής μπορεί να επηρεάσει σημαντικά την ποσότητα CRP που παράγει το ήπαρ. Πολλές τροφές και θρεπτικά συστατικά έχουν φανεί ότι μειώνουν τα επίπεδα CRP, όπως οι φυτικές ίνες από τρόφιμα όπως τα όσπρια, τα λαχανικά, οι ξηροί καρποί και οι σπόροι, καθώς και τα μούρα, το ελαιόλαδο, το πράσινο τσάι, οι σπόροι chia και οι λιναρόσποροι. Η απώλεια βάρους και η άσκηση μπορούν επίσης να μειώσουν τα επίπεδα CRP.

Εξακολουθεί να έχει σημασία η χοληστερίνη για τον καρδιαγγειακό κίνδυνο;

Παρότι η χοληστερίνη μπορεί να μην αποτελεί τον σημαντικότερο προγνωστικό δείκτη καρδιοπάθειας, παραμένει ιδιαίτερα σημαντική. Ωστόσο, δεν έχει σημασία μόνο η ποσότητα της χοληστερίνης – ή πιο συγκεκριμένα της LDL χοληστερόλης. Δύο άτομα με το ίδιο επίπεδο χοληστερίνης δεν έχουν απαραίτητα τον ίδιο καρδιαγγειακό κίνδυνο. Αυτό συμβαίνει επειδή ο κίνδυνος καθορίζεται περισσότερο από τον αριθμό των σωματιδίων στα οποία «πακετάρεται» η LDL χοληστερόλη, παρά από τη συνολική μάζα της που κυκλοφορεί στο αίμα. Περισσότερα σωματίδια σημαίνουν υψηλότερο κίνδυνο.

Γι’ αυτό μία εξέταση αίματος που ονομάζεται απολιποπρωτεΐνη B, η οποία μετρά τον αριθμό των σωματιδίων χοληστερίνης, αποτελεί καλύτερο προγνωστικό δείκτη καρδιαγγειακού κινδύνου από τη μέτρηση των συνολικών επιπέδων LDL χοληστερόλης. Όπως η χοληστερίνη και η CRP, έτσι και η απολιποπρωτεΐνη B επηρεάζεται από παράγοντες τρόπου ζωής, όπως η άσκηση, η απώλεια βάρους και η διατροφή. Θρεπτικά συστατικά όπως οι φυτικές ίνες, οι ξηροί καρποί και τα ωμέγα-3 λιπαρά οξέα συνδέονται με μειωμένο αριθμό σωματιδίων χοληστερίνης, ενώ η αυξημένη πρόσληψη ζάχαρης συνδέεται με μεγαλύτερο αριθμό σωματιδίων.

Επιπλέον, η λιποπρωτεΐνη (α), μία πρωτεΐνη που βρίσκεται στο περίβλημα γύρω από τα σωματίδια χοληστερίνης, αποτελεί ακόμη έναν δείκτη που μπορεί να προβλέψει την καρδιοπάθεια με μεγαλύτερη ακρίβεια από τα επίπεδα χοληστερίνης. Αυτό συμβαίνει επειδή η παρουσία λιποπρωτεΐνης (α) καθιστά τα σωματίδια χοληστερίνης πιο «κολλώδη» και άρα πιο πιθανό να παγιδευτούν σε αθηρωματική πλάκα. Ωστόσο, σε αντίθεση με άλλους παράγοντες κινδύνου, τα επίπεδα λιποπρωτεΐνης (α) είναι καθαρά γενετικά, δεν επηρεάζονται από τον τρόπο ζωής και χρειάζεται να μετρηθούν μόνο μία φορά στη ζωή.

Ποιος είναι ο καλύτερος τρόπος πρόληψης της καρδιοπάθειας;

Τελικά, η καρδιοπάθεια είναι το αποτέλεσμα πολλών παραγόντων κινδύνου και των αλληλεπιδράσεών τους στη διάρκεια μιας ζωής. Επομένως, η πρόληψη της καρδιοπάθειας είναι πολύ πιο σύνθετη από την απλή υιοθέτηση μιας δίαιτας χωρίς χοληστερίνη, όπως πιστευόταν παλαιότερα. Η γνώση των επιπέδων LDL χοληστερόλης σε συνδυασμό με την CRP, την απολιποπρωτεΐνη B και τη λιποπρωτεΐνη (α) προσφέρει μια ολοκληρωμένη εικόνα κινδύνου, η οποία μπορεί να βοηθήσει στην ενίσχυση της μακροπρόθεσμης δέσμευσης στα βασικά στοιχεία πρόληψης της καρδιοπάθειας. Αυτά περιλαμβάνουν τη σωστή διατροφή, τη συστηματική άσκηση, τον επαρκή ύπνο, την αποτελεσματική διαχείριση του στρες, τη διατήρηση υγιούς σωματικού βάρους και, όπου εφαρμόζεται, τη διακοπή του καπνίσματος.

Πηγή: oloygeia.gr