Χοληστερίνη: Πόσο επικίνδυνη είναι η υψηλή LDL και πώς μπορείτε να τη μειώσετε;

Η LDL χοληστερόλη συχνά αυξάνεται σιωπηλά και είναι ένας από τους πιο ισχυρούς παράγοντες κινδύνου για έμφραγμα και εγκεφαλικό. Ποιες είναι οι διαφορές ανάμεσα στη LDL και την HDL; Πώς μπορείτε να τη μειώσετε για να βελτιώσετε ασθητά την υγεία της καρδιάς σας σε βάθος χρόνου;

LDL και HDL χοληστερόλη: Ποιες οι διαφορές τους και τι να κάνετε για να ρυθμίσετε τα επίπεδα της LDL

Το πιθανότερο είναι ότι η χοληστερίνη δεν βρίσκεται στην κορυφή της λίστας των ανησυχιών σας, παρότι παίζει καθοριστικό ρόλο στην υγεία της καρδιάς. Σύμφωνα με μελέτη του 2023 που δημοσιεύθηκε στο JAMA Cardiology, πάνω από το 40% των ενηλίκων στις ΗΠΑ με υψηλή LDL χοληστερόλη δεν γνώριζαν ότι ήταν αυξημένη – γεγονός που τους έθετε σε μεγαλύτερο κίνδυνο για έμφραγμα, εγκεφαλικό και καρδιοπάθεια.

Η χοληστερίνη είναι μια κηρώδης, λιπαρή ουσία που χρειάζεται το σώμα για να δημιουργεί κύτταρα και να παράγει βιταμίνες και ορμόνες. «Ωστόσο, η υπερβολική χοληστερίνη μπορεί να προκαλέσει προβλήματα, επειδή στενεύει τις αρτηρίες, εμποδίζοντας τη ροή του αίματος, κάτι που αυξάνει τον κίνδυνο καρδιοπάθειας», εξηγεί ο Αμερικανός καρδιολόγος Dr. Ethan Korngold, MD, σύμφωνα με το GQ.

Η βασική διαφορά έγκειται στον τρόπο με τον οποίο ταξιδεύει η χοληστερίνη στο αίμα. Η HDL τη μεταφέρει στο ήπαρ για απομάκρυνση, ενώ η περίσσεια LDL μπορεί να συσσωρευτεί στις αρτηρίες – γεγονός που καθιστά τα επίπεδα σημαντικά, αλλά και κάτι που μπορείτε να ελέγξετε με τη σωστή καθοδήγηση.

Πώς διαφέρουν η LDL από την HDL; Τι κάνουν στον οργανισμό;

Η LDL και η HDL είναι δύο τύποι σωματιδίων που μεταφέρουν χοληστερίνη στο σώμα, αλλά λειτουργούν με αντίθετο τρόπο. Η LDL παραδίδει κυρίως τη χοληστερίνη στους ιστούς και στα τοιχώματα των αιμοφόρων αγγείων, ενώ η HDL βοηθά στην απομάκρυνση της περίσσειας χοληστερίνης και την επιστροφή της στο ήπαρ.

Σύμφωνα με μελέτη του 2025 με τίτλο «Cholesterol metabolism: molecular mechanisms, biological functions, diseases, and therapeutic targets», η ισορροπία της χοληστερίνης στο σώμα ελέγχεται αυστηρά από μηχανισμούς που ρυθμίζουν το πώς παράγεται, μεταφέρεται, χρησιμοποιείται και απομακρύνεται. Η μελέτη εξηγεί ότι οι διαταραχές σε αυτούς τους μηχανισμούς μπορούν να οδηγήσουν σε νόσο, ενώ η LDL και η HDL παίζουν συμπληρωματικούς ρόλους στη μεταφορά της στους ιστούς και στην απομάκρυνση της περίσσειας, ώστε να διατηρείται η συνολική υγεία.

Άλλες έρευνες δείχνουν ότι ο καρδιαγγειακός κίνδυνος δεν εξαρτάται μόνο από το πόση LDL ή HDL έχετε, αλλά και από το πώς συμπεριφέρονται και πώς λειτουργούν.

LDL χοληστερόλη («κακή» χοληστερίνη)

•  Μεταφέρει χοληστερίνη από το ήπαρ στο υπόλοιπο σώμα
•  Όταν τα επίπεδά της είναι υψηλά, μπορεί να εναποθέτει χοληστερίνη στα τοιχώματα των αρτηριών και να συμβάλλει στον σχηματισμό πλάκας
•  Τα μικρότερα και πιο πυκνά σωματίδια LDL συνδέονται πιο ισχυρά με τον κίνδυνο καρδιοπάθειας

HDL («καλή» χοληστερίνη)

•  Βοηθά στη συλλογή της περίσσειας χοληστερίνης από τους ιστούς και τα αιμοφόρα αγγεία
•  Μεταφέρει τη χοληστερίνη πίσω στο ήπαρ για απομάκρυνση
•  Η λειτουργία της HDL – δηλαδή το πόσο αποτελεσματικά απομακρύνει τη χοληστερίνη – έχει μεγαλύτερη σημασία από το να είναι απλώς υψηλά τα επίπεδά της

Πώς καταλάβετε αν είναι υψηλά τα επίπεδα της LDL χοληστερόλης;

Ακόμα και αν είστε νέοι και νιώθετε υγιείς, η υψηλή LDL χοληστερόλη μπορεί να συσσωρεύεται αθόρυβα με την πάροδο του χρόνου. Ο Dr. Jason Hoff, MD, χειρουργός καρδιολόγος και επίκουρος καθηγητής στο Loma Linda University Health, εξηγεί ότι η αθηρωματική πλάκα από χοληστερίνη μπορεί να σχηματίζεται για χρόνια χωρίς συμπτώματα. «Δεν είναι κάτι που μπορείτε να αισθανθείτε. Τελικά μπορεί να οδηγήσει σε έμφραγμα ή εγκεφαλικό και η διαδικασία συχνά ξεκινά δεκαετίες πριν εμφανιστούν συμπτώματα, ακόμα και από τα 20 ή τα 30», λέει.

«Ακόμα και αν νιώθετε υπέροχα,  μπορεί να αυξηθεί σιωπηλά, ειδικά αν έχετε οικογενειακό ιστορικό καρδιοπάθειας», λέει ο Αμερικανός καρδιολόγος Dr. David Sabgir, σύμφωνα με την ίδια πηγή. «Η υψηλή LDL χοληστερόλη συσσωρεύεται με την πάροδο του χρόνου και αυξάνει τον κίνδυνο για έμφραγμα και εγκεφαλικό. Η λύση είναι απλή. Αν γνωρίζουμε τους αριθμούς μας και τους παρακολουθούμε έγκαιρα, μπορούμε να κάνουνε μεγάλη διαφορά στις εκβάσεις της υγείας μας».

Επειδή δεν μπορείτε να νιώσετε την αύξηση της LDL, ο μόνος τρόπος να το μάθετε είναι μια εξέταση αίματος. Και οι τρεις καρδιολόγοι συμφωνούν ότι είναι απαραίτητη, ενώ ο Dr. Korngold συνιστά τακτικούς ελέγχους για όλους από την ηλικία των 20 ετών και άνω. Η American Heart Association αναφέρει ότι το ιδανικό επίπεδο LDL χοληστερόλης είναι στα 100 mg/dL ή κάτω. Η γενετική παίζει επίσης ρόλο. Έρευνα στο Journal of Lipid Research εκτιμά ότι το 40% έως 60% της υψηλής χοληστερίνης είναι γενετικό – κάτι που σημαίνει ότι μπορείτε να γυμνάζεστε και να τρέφεστε σωστά και παρ’ όλα αυτά να έχετε υψηλή LDL.

Ρόλο παίζει και η ηλικία. «Καθώς μεγαλώνετε, το σώμα σας γίνεται λιγότερο αποτελεσματικό στην απομάκρυνση της κακής χοληστερίνης από την κυκλοφορία του αίματος, κάτι που αυξάνει τον κίνδυνο», λέει ο Dr. Korngold. Παρόλα αυτά, οι καρδιολόγοι συμφωνούν ότι η διατροφή και ο τρόπος ζωής επηρεάζουν έντονα τη χοληστερίνη – φέρνοντας στο προσκήνιο τις συνήθειες που μπορείτε να ελέγξετε.

Πώς να μειώσετε την LDL χοληστερόλη

Παρότι υπάρχουν παράγοντες εκτός του ελέγχου σας που συμβάλλουν στη χοληστερίνη, όλοι οι ειδικοί τονίζουν ότι μπορείτε σίγουρα να έχετε αισθητό αντίκτυπο μέσω της διατροφής και των συνηθειών του τρόπου ζωής. Τι μπορείτε να κάνετε για να τη ρυθμίσετε.

1. Περιορίστε τα τρόφιμα με υψηλή περιεκτικότητα σε κορεσμένα λιπαρά

Αυτή ήταν η Νο1 συμβουλή και από τους τρεις καρδιολόγους. Ο περιορισμός των τροφίμων με υψηλά κορεσμένα λιπαρά σημαίνει ότι το κόκκινο κρέας, τα γαλακτοκομικά και τα γλυκά πρέπει να καταναλώνονται μόνο περιστασιακά. Σύμφωνα με μετα-ανάλυση του 2020 που δημοσιεύθηκε στο Cochrane Review και έλαβε υπόψη 15 επιστημονικές μελέτες και πάνω από 56.000 ανθρώπους, η μείωση των κορεσμένων λιπαρών μειώνει την LDL χοληστερόλη κατά περίπου 17% – ποσοστό ιδιαίτερα σημαντικό.

Πέρα από τον περιορισμό των κορεσμένων λιπαρών, ο Dr. Sabgir συνιστά μια κυρίως φυτική διατροφή. Σημείωση: η διατροφή πλούσια σε φυτικές ίνες και η χαμηλή LDL χοληστερόλη πάνε μαζί. Προσθέτει επίσης ότι ο περιορισμός του αλκοόλ μπορεί να βοηθήσει στην πρόληψη ή τη μείωση της LDL χοληστερόλης.

2. Κόψτε το κάπνισμα

Άλλος ένας ατελείωτος λόγος για να μην καπνίζετε ή να μην ατμίζετε είναι ότι αυτές οι συνήθειες αυξάνοην την LDL χοληστερόλη. Και μια σημείωση για όσους ατμίζουν: σε αυτή την περίπτωση είναι εξίσου επιβλαβές με το κάπνισμα, όπως έδειξε μελέτη του 2021 στο Vascular Medicine.

3. Κινηθείτε περισσότερο

«Η άσκηση όχι μόνο μειώνει την “κακή” χοληστερίνη, αλλά αυξάνει και την “καλή”», λέει ο Dr. Sabgir, παραπέμποντας στις οδηγίες της American Heart Association για τουλάχιστον 150 λεπτά καρδιοαναπνευστικής άσκησης την εβδομάδα.

Η άσκηση μειώνει την LDL χοληστερόλη επειδή αναγκάζει το σώμα να χρησιμοποιεί λιπίδια για καύσιμο, αφήνοντας λιγότερη LDL να κυκλοφορεί και να φράζει τις αρτηρίες, όπως εξηγεί άρθρο στο Sports Medicine.

4. Μάθετε πώς να διαχειρίζεστε το στρες

Ο Dr. Hoff αναφέρει ότι δύο συνήθειες του τρόπου ζωής που πολλοί δεν συνειδητοποιούν ότι συμβάλλουν στην υψηλή LDL χοληστερόλη είναι το χρόνιο στρες και η έλλειψη ύπνου – που συχνά συνυπάρχουν. Εξηγεί ότι τόσο το χρόνιο στρες όσο και η στέρηση ύπνου απελευθερώνουν κορτιζόλη, και τα υψηλά επίπεδα κορτιζόλης συνδέονται με υψηλή LDL χοληστερόλη.

Αν δεν γνωρίζετε πώς να διαχειρίζεστε το στρες με υγιείς τρόπους ή αν λειτουργείτε εξαντλημένοι τις περισσότερες ημέρες, δείτε το ως σημάδι ότι ήρθε η ώρα να το αντιμετωπίσετε και να κάνετε τις αλλαγές που χρειάζεστε.

5. Απευθυνθείτε σε ειδικό και συζητήστε για το αν ενδείκνυται η φαρμακευτική αγωγή για εσάς

Ακόμα και αν φροντίζετε άψογα το σώμα σας, μερικές φορές η υψηλή χοληστερίνη οφείλεται απλώς στη γενετική. Συνήθως, ένας γιατρός θα προτείνει φαρμακευτική αγωγή όταν η LDL χοληστερόλη είναι πάνω από 190 mg/dL ή όταν υπάρχει ιστορικό εμφράγματος ή εγκεφαλικού, λέει ο Dr. Korngold.

«Αν η LDL παραμένει υψηλή παρά τις καλές συνήθειες, αν έχετε διαβήτη ή αθηρωματική πλάκα, τα φάρμακα για τη χοληστερίνη μπορούν να αλλάξουν τα δεδομένα», λέει ο Dr. Sabgir. «Οι στατίνες μπορούν να μειώσουν δραστικά την LDL έως και 60%. Έχουν αποδειχθεί ασφαλείς και αποτελεσματικές εδώ και δεκαετίες». Οι στατίνες μειώνουν τη χοληστερίνη μπλοκάροντας την ικανότητα του σώματος να την παράγει. «Αυτό αναγκάζει το ήπαρ να τραβά περισσότερη χοληστερίνη από το αίμα», εξηγεί.

Να θυμάστε ότι η υψηλή χοληστερίνη είναι κάτι που μπορείτε να αλλάξετε. Αν οι αριθμοί σας δεν είναι εκεί που θα θέλατε, μπορείτε να κάνετε κάτι γι’ αυτό. Και αν δεν έχετε ιδέα ποιοι είναι οι αριθμοί σας, φροντίστε να ζητήσετε από τον επαγγελματία υγείας σας να τους ελέγξει στο επόμενο ραντεβού σας. Αυτό μπορεί να σώσει τη ζωή σας.

Πηγή: oloygeia.gr